SESLİ LÜGAT
Tüm Maddeler
1.020 maddeyi alfabetik olarak inceleyebilirsiniz.
A
abat - abadBayındır, mamur, şen, rahat.kelimeabdkul, kölekelimeabdalKalender, gezgin derviş, derviş.kelimeabdestBazı ibadetleri yerine getirebilmek için niyet ederek yapılan vücut temizliği.kelimeabesGereksiz, yersiz veya anlamsız olan.kelimeAbese SuresiKur’ân-ı Kerîm’in sekseninci sûresi.sure adlarıabideanıtkelimeabideviAnıtsalkelimeabitibadet edenkelimeabı hayathayat suyukelimeacayipSağduyuya, göreneğe, olağana aykırı, yadırganan; yabansı, garip, tuhafkelimeacemArap olmayan, İranlı.kelimeacemaşiranTürk mûsikisinde bir makamkelimeacezeDüşkünler, âcizler.kelimeacizaneSöz söyleyen kimsenin, kendi yaptıklarını abartmamak için kullandığı "âcizlere yakışacak bir biçimde" anlamında kullanılan bir nezaket sözükelimeacuzeKocakarı, cadı.kelimeadabımuaşeretinsanlar arası nezaket, görgü kurallarıkelimeadalekas, kaslar.kelimeadaletadalet, hak, hukukkelimeadapedepler, terbiyelerkelimeadatsayılarkelimeadat (âdetler)Âdetler, alışkanlıklar,kelimeadavetdüşmanlıkkelimeaddetmekBir şeyi belli bir nitelikte saymak, öyle kabul etmek.kelimeademBulunmama, yoklukkelimeademimerkeziyetyerinden yönetimkelimeadilaneAdilcekelimeadilekelimeAdiyat SuresiKur’ân-ı Kerîm’in yüzüncü sûresi.sure adlarıadliAdalet ile ilgili.kelimeadn - adinCennetlerden birikelimeafakufuklar.kelimeaferinÖvme, takdir, beğenme vb. duyguları belirtmek için söylenen sözkelimeaffetmekbağışlamakkelimeafiliKarşıdakini etkilemek amacıyla abartılı davranış sergileyenkelimeaforozHristiyanlıkta kilise tarafından verilen cemaatten kovma cezasıkelimeafsunBüyü, sihir.kelimeahaliBir yerde yaşayan halk.kelimeahenkBir bütünü oluşturan unsurlar arasındaki uyum.kelimeahesteYavaşça, ağır ağır.kelimeahicömertkelimeAhi EvranAhîlik teşkilâtının Anadolu’daki kurucularından ve debbâğ esnafının pîri.kişi adlarıahilikKökleri eski Türk törelerine dayanan ve Anadolu'da yüksek bir gelişim gösteren esnaf, zanaatçı, çiftçi vb. bütün çalışma kollarını içine alan ocakkelimeAhkaf SuresiKur’ân-ı Kerîm’in kırk altıncı sûresi.sure adlarıahkâmHükümlerkelimeahlakBir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kurallarıkelimeahval, -liDurumlar, hâller, vaziyetler 'hâl'in (Arapça) çoğulu.kelimeAhzâb SuresiKur’an-ı Kerim’in 33. suresi.sure adlarıaidiyetBir yere, topluluğa veya şeye ait olma durumu.kelimeakametBir işin sonuçsuz kalması, verimsizlik.kelimeaksanÖlçünlü dile nazaran herhangi bir bölgeye veya yabancılara özgü ses perdesi değişikliklerikelimeakupunkturVücudun belirli noktalarına genellikle altın iğne batırılarak yapılan tedavikelimeakvamı beşerinsan kavimlerikelimeakıbetBir iş veya durumun sonu veya sonucu; serencamkelimealafrangaAvrupa yaşayışına veya alışkanlıklarına uygun olan.kelimeAlak SuresiKur’an-ı Kerim’in 96. suresi.sure adlarıalakailgikelimealametBir şeyi anlamaya yarayan belirti, işaret.kelimealaturkaEski Türk gelenek, görenek, töre ve hayatına uygun; Doğuluca, alafranga karşıtıkelimealelaceleÇok acele ederek, çabucak.kelimealeladeSıradan, olağan; özel bir niteliği bulunmayan.kelimealemMinare, kubbe, bayrak direği vb. yüksek şeylerin tepesinde bulunan, pirinçten yapılmış ay yıldız veya lale biçiminde süs; ayçakelimealeniAçık, herkesin görebildiği veya bildiği.kelimealerjiBirtakım yiyecek, ilaç, toz, koku vb.ne hastalık derecesinde gösterilen aşırı tepkikelimealfabeBir dilin seslerini gösteren, belirli bir sıraya göre dizilmiş belli sayıda harfin bütünü; abece, yazı (I)kelimealicenapCömert, onurlukelimeallahSemavi dinlere göre kâinatı ve kâinattaki her şeyi yaratan ve idare eden tek yüce varlık; Çalap, Tanrı, Yaradan, Oğan, Cenabıallah, Cenabıhak, Hak, Halik, Hu, Hüda, İlah, Mevla, RabkelimealpyiğitkelimealtmışElli dokuzdan sonra gelen sayının adıkelimealüminyumAtom numarası 13, atom ağırlığı 26,98 olan, 660 °C'de eriyen, gümüş parlaklığında, beyaz, hafif bir element (simgesi Al)kelimealın, -lnıYüzün, kaşlarla saçlar arasındaki bölümü.kelimeamadeBir işi yapmaya hazır.kelimeamiyaneGündelik ve sıradan söyleyişe özgü; incelikten uzak.kelimeampulİçinde, elektrik akımı ile akkor durumuna gelerek ışık verebilen bir iletkeni bulunan, havası boşaltılmış cam şişekelimeanahtarKilidi açıp kapamak için kullanılan araç; açacak, açar, açkı, miftah, dil (I)kelimeananeGelenek, kuşaktan kuşağa aktarılan alışkanlık.kelimeananeviGelenekle ilgili, geleneksel.kelimeanekdothikâyecikkelimeAnkaraTürkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan illerinden biri, Türkiye'nin başkentikelimeAnkebut SuresiKur’an-ı Kerim’in 29. suresi.sure adlarıantrenmanidmankelimearafİslam inancına göre cennet ile cehennem arasında bir yerkelimeAraf SuresiKur’an-ı Kerim’in 7. suresi.sure adlarıarbedeGürültülü kavga, karışıklık.kelimearife - arefeBelirli bir günün, olayın bir önceki günü veya ona yakın günler, ön gün.İslam tarihiart ardaarka arkayakelimearuzŞiirde hecelerin uzunluk ve kısalığına dayanan ölçü.kelimearıziSonradan ortaya çıkan, geçici.kelimeas - (as) - (a.s.)"Allah'ın selamı onun üzerine olsun" anlamında genellikle peygamberlerin isimlerinden sonra getirilen dua ifadesi.kişi adlarıasaBazı ülkelerde, hükümdarların, mareşallerin, din adamlarının güç sembolü olarak törenlerde taşıdıkları bir tür ağaç veya metalden değnekkelimeasaletSoyluluk; davranışlarda incelik ve ağırbaşlılık.kelimeasayişToplumdaki güvenlik ve düzen durumu.kelimeasfaltSiyah renkte şekilsiz bir cins bitümkelimeasgariEn az, en aşağı, en düşük, en alt; minimal, minimumkelimeAsr SuresiKur’an-ı Kerim’in 103. suresi.sure adlarıasudeÜzüntüden ve sıkıntıdan uzak, rahat ve sakin olankelimeataletHareketsizlik, iş görmeme, durgunluk.kelimeatılİşletilmeyen, kullanılmayan; boş duran.kelimeavamSeçkin veya uzman sayılan kesimin dışında kalan halk tabakası.kelimeavareİşsiz güçsüz dolaşan (kimse); avara (II)kelimeavdetGeri dönme, dönüş.kelimeavokadoDefnegillerden, tropik iklime sahip bölgeler yanında, subtropikal iklime veya Akdeniz iklimine sahip çeşitli bölgelerde yetiştirilen, sıralı yapraklı, çiçekleri yeşilimsi sarı renkte olan bir ağaç; Amerikan armudu (Persea americana)kelimeavukatHukukî ve yasal işlerde isteyenlere yol göstermeyi, mahkemelerde, devlet dairelerinde başkalarının hakkını aramayı, korumayı meslek edinen ve bunun için yasanın gerektirdiği şartları taşıyan kimse.kelimeayanGözle görülür bir şekilde açık ve belli olankelimeayyukGöğün en yüksek yeri; çok yükselme bildiren deyimlerde kullanılır.kelimeazadkelimeazadeserbestkelimeazametululukkelimeazamiEn çok, en üst, en büyük, en yüksek (derece, nicelik); maksimum, maksimalkelimeazapOrganlarda hissedilen büyük sıkıntı ve acı; ezinçkelimeazatSerbest bırakmakelimeağyarYabancılar, başkaları; sevgilinin dışındakiler.kelimeağır sıkletBazı spor dallarında o sporun özelliğine göre kabul edilen belli bir kilonun üstündeki en ağır kilolu yarışmacıların bulunduğu sınıf; başağırlık, ağırkelimeaşikârAçıkça görülen, belli olan.kelimeaşinaTanıdık, bilinen; bir konuya yabancı olmayan.kelimeaşçıYemek pişirmeyi meslek edinen kimsekelime
B
b. - bin'Oğlu' demektir.kişi adlarıbadireBirden ortaya çıkan tehlikeli veya sıkıntılı durum.kelimebahtiyarMutlu, talihli.kelimebahşetmekVermek, bağışlamak, bir iyilikte bulunmak.kelimeBakara SuresiKur’an-ı Kerim’in 2. suresi.sure adlarıbakiölümsüzkelimebakiyeArtık, artan, kalan, geri kalan şeykelimebarizKolayca fark edilen, belirgin.kelimebasiretGerçekleri yanılmadan görebilme yeteneği, uzağı görüş; sağgörü, vizyonkelimebasmakalıpÖzgünlüğü kalmamış, sürekli tekrarlanan.kelimebatılGerçeğe veya geçerli bir temele dayanmayan.kelimebayağıAşağılık bir durumda olankelimebaşöğretmenİlkokullarda yönetimden sorumlu olan öğretmen; müdür, başmuallimkelimebecayişİki görevlinin karşılıklı olarak görev yerlerini değiştirmesi.kelimebedbahtMutsuz, talihsiz.kelimebedbinKaramsar, olayların kötü yanını görmeye eğilimli.kelimebeisSakınca, zarar.kelimebekakalıcılıkkelimebelagatİyi konuşma, sözle inandırma yeteneğikelimeBeled SuresiKur’an-ı Kerim’in 90. suresi.sure adlarıbercesteÖzenle söylenmiş, seçkin ve güçlü anlatımlı söz veya dize.kelimebergüzarBir kişiyi ya da olayı hatırlatan armağan, yadigâr.kelimeberhayatHayatta olan, yaşayan.kelimebertarafGiderilmiş, uzaklaştırılmış veya etkisiz bırakılmış.kelimebeyannameBir durumu bildiren yazılı belge, bildirge.kelimebeyhudeBoş yere, yararsız veya sonuçsuz olarak.kelimebeynelmileluluslararasıkelimeBeyyine SuresiKur’an-ı Kerim’in 98. suresi.sure adlarıbezirgânTicaretle uğraşan kimse; kazancı ön planda tutan kişi.kelimebigâneİlgisiz, kayıtsız; yabancı.kelimebihaberhabersizkelimebihakkınHakkıyla, hakkını vererekkelimebilaharesonrakelimebilakistersinekelimebilhassaÖzellikle, en çok.kelimebilmukabeleKarşılık olarak; aynı iyi dileği karşıdakine yönelten söz.kelimebilumumBütün, tüm.kelimebinaenDayanarak, dolayısıyla.kelimebinaenaleyhBundan dolayı, dolayısıyla.kelimebint"Kızı" demektir.kişi adlarıbipervaÇekinmeden davranan, pervasız.kelimebismillahirrahmanirrahimRahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla...İslam tarihibitapbitkinkelimebizarBıkmış, usanmış, bezgin.kelimebizatihikelimebiçareçaresizkelimeblokKocaman ve ağır kitlekelimebodrumBir yapının yol düzeyinden aşağıda kalan bölümükelimebuhranBunalım, ciddi sıkıntı ve karışıklık dönemi.kelimebuhurdanİçinde güzel koku veren maddelerin yakıldığı tütsü kabı.kelimeBuruc SuresiKur’an-ı Kerim’in 85. suresi.sure adlarıbühtanBirine işlemediği bir suçu yükleme, iftira.kelime
C
camiMüslümanların ibadet etmek için toplandıkları yer.kelimecamiaOrtak eğilimleri nedeniyle bir araya gelerek birlik oluşturan insan topluluğukelimecanhıraşİnsanın içini parçalayan, çok acı verici.kelimecansiparaneCanını verircesine, özverili bir biçimdekelimeCasiye SuresiKur’an-ı Kerim’in 45. suresi.sure adlarıcc - (cc)'Allah' adı anıldıktan sonra söylenen, 'azameti yüce ve ulu olan' anlamında bir saygı ifadesidir.kişi adlarıcebrenzorlakelimecefaSıkıntı, eziyet, incitici davranış.kelimeceffelkalemÜzerinde düşünmeden, bir çırpıda.kelimecelbetmekKendine çekmek, ilgiyi üzerine toplamak.kelimecenahYan, taraf, kanat.kelimecengâverSavaşta kahramanlık gösterenkelimecerbezeSöz söylemede ustalık; çeviklik ve kurnazlık.kelimeceremeBaşkasının yol açtığı zararı veya sıkıntıyı üstlenme.kelimecereyanBir yöne doğru akmakelimecerihayarakelimecesametİrilik, büyüklük.kelimecevazİzin verilmiş olma, uygun veya yapılabilir görülme.kelimecevherBir şeyin özü; değerli maden veya taş.kelimecevvalÇabuk davranan, hareketli, çevik.kelimecezbeGüçlü bir duyguyla kendinden geçme, coşku.kelimecibilliyetYaradılış, huy, tabiat.kelimecihanDünya, evren.kelimecihetYön, taraf; bakımdan, dolayısıyla anlamlarında da kullanılır.kelimeCin SuresiKur’an-ı Kerim’in 72. suresi.sure adlarıcinasSesçe aynı veya benzer, anlamca farklı sözlerle yapılan söz sanatı.kelimecismaniBedenle veya maddeyle ilgili.kelimeCuma SuresiKur’an-ı Kerim’in 62. suresi.sure adlarıcumhuriyetMilletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığıyla kullandığı yönetim biçimikelimecüdaayrı, ayrı düşmek, uzak kalmakkelimecühelaCahiller, bilgisiz kimseler.kelimecüretKendini bilmezlikkelimecüretkârcüretlikelimecürümSuç.kelimecüziÇok azkelime
D
dahidakelimedahiliiç ile ilgili, iç yüze aitkelimedahiyaneÜstün zekâ ürünü olan, dâhice.kelimedaimaHer vakit, sürekli olarak; daimkelimedaimiSürekli, kalıcı.kelimedalaletSapkınlık, doğru yoldan ayrılmakelimedavaKorunmanın bir hüküm ile sağlanması için yargı organlarına yapılan başvurukelimedavetçağrıkelimedavudiKalın, gür ve tok ses için kullanılan niteleme.kelimedağYer kabuğunun çıkıntılı, yüksek bölümükelimedebdebeGösteriş, görkem, tantana.kelimedehlizDar ve uzun geçit veya koridor.kelimedelaletkılavuzlukkelimederbederYaşayışı düzensiz, üstü başı dağınık; perişan.kelimederdestYakalanmış, ele geçirilmiş.kelimedergâhtekkekelimederkenarBir yazının kenarına eklenen not.kelimedertkelimederuhdeBir işi veya sorumluluğu üstlenme.kelimederunİç, iç taraf; gönül.kelimederuniİçten, gönülden gelen; iç dünyayla ilgili.kelimedesiseAldatmak için kurulan oyun, hile.kelimedesturİzin; yol veya müsaade istemek için söylenen söz.kelimedevalüasyonDeğer düşümü anlamında bir ekonomi terimi.kelimedevirBir şeyin kendi ekseni etrafında yaptığı dolanma hareketikelimedevletToprak bütünlüğüne bağlı olarak siyasal bakımdan örgütlenmiş millet veya milletler topluluğunun oluşturduğu tüzel varlık; ülkekelimedeşarjboşalmakelimedidarYüz, çehre; sevgilinin yüzü.kelimedideGöz.kelimediferansiyelDönemeçlerde otomobilin iki arka tekerleğinin ayrı hızla dönmesini sağlayan bir dişli aygıt.kelimedilberGüzel, alımlı sevgili veya kadın.kelimedilrubaGönül alan, insanı kendine bağlayan.kelimedinozorDinozorlar takımından, boyu 20 metre kadar olabilen, ilk çağlarda yaşamış, günümüze fosilleri kalmış bir sürüngenkelimedirayetKavrayış, beceri ve güçlü yönetme yeteneği.kelimedirektaracısızkelimedivanYüksek düzeydeki devlet adamlarının kurduğu büyük mecliskelimedivaneAklını yitirmiş gibi davranan; aşırı tutkun.kelimeDivanu Lügati't-TürkTürk Lehçeleri Sözlüğü.(Türk Lügatleri Divanı) Orta Türkçe döneminde Kaşgarlı Mahmud tarafından Bağdat'ta 1072-1074 yılları arasında yazılan Türkçe-Arapça bir sözlüktür.terimlerdiğerkâmözgecikelimedokümanbelgekelimedomatesPatlıcangillerden, yaprakları tüylü, çiçekleri salkım durumunda, vitamince zengin bir bitki (Lycopersion esculentum)kelimeduaAllah'a yalvarma, bir şeyin olmasını veya olmamasını isteme; alkışkelimeduayenaksakalkelimeDuha SuresiKur’an-ı Kerim’in 93. suresi.sure adlarıDuhan SuresiKur’an-ı Kerim’in 44. suresi.sure adlarıduçarBir sıkıntıya uğramış, yakalanmış.kelimedâhiOlağanüstü yeteneği ve yaratıcı gücü olan kimse; deha, ökekelimedünyeviDünyayla, dünya hayatıyla ilgili.kelimedüsturDavranışa yön veren temel kural, ilke.kelimedüvelDevletlerkelime
E
ebediSonsuza kadar süren, sonu olmayan.kelimeebeveynAnne ve baba.kelimeeblehAnlayışı kıt, budala.kelimeebu"Babası" anlamında Arapça bir künye.kişi adlarıebû Mûsa el-Eş'arîHakem Vak‘ası’nda Hz. Ali’yi temsil eden fakih sahâbî.kelimeecnebiBaşka bir ülkeden olan, yabancı.kelimeedebiyatOlay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatı; yazın (II), gökçe yazınkelimeedevatBir işte kullanılan araçlar, aletler.kelimeedvarÇağlar, devirlerkelimeefsunBüyü, sihir; etkileyici çekicilik.kelimeefsunkârBüyüleyici, çok etkileyici.kelimeegzozkelimeehvenDiğerine göre daha az kötü veya daha uygun.kelimeekâbirİleri gelenler, büyükler.kelimeelbisegiysikelimeelemÜzüntü, acı, keder.kelimeelimAcı veren, üzücü.kelimeelzemÇok gerekli, vazgeçilmez.kelimeemareBelirti, işaret, ipucu.kelimeemlakEv, arsa, bahçe vb. taşınamayan mal ve mülklerin ortak adı; gayrimenkulkelimeEmri bil maruf nehyi anil münkerİyiliği emredip kötülükten vazgeçirmeye çalışma yönündeki faaliyetler için kullanılan dinî, ahlâkî ve hukuki bir tabir.kelimeemsalBenzer, örnek; aynı durumda olanlar.kelimeemtiamalkelimeEnam SuresiKur’an-ı Kerim’in 6. suresi.sure adlarıEnbiya SuresiKur’an-ı Kerim’in 21. suresi.sure adlarıencümenBelirli bir işi görüşüp karara bağlayan kurul.kelimeendamBoy, bedenin biçimi ve duruşu.kelimeendişekaygıkelimeEnfal SuresiKur’an-ı Kerim’in 8. suresi.sure adlarıentelektüelaydınkelimeentonasyonKonuşmada anlam ve duyguyu belirginleştiren tonlama.kelimeerkam b. Ebi'l-Erkamİlk müslüman olan sahâbîlerden.kelimeerkânBir topluluğun ileri gelenleri, büyükler, üstlerkelimeerozyonYer kabuğunu oluşturan kayaçların, başta akarsular olmak üzere türlü dış etmenlerle yıpratılıp yerinden koparılarak eritilmeleri veya bir yerden başka bir yere taşınması olayı; aşınma, aşınım, itikâlkelimeerzakUzun süre saklanabilen yiyeceklerin genel adıkelimeesaretTutsaklık, özgür olmama durumu.kelimeesatirEski toplumların tanrı ve kahramanlarına ilişkin efsaneler.kelimeesefÜzüntü, acınma, yerinme.kelimeEskişehirTürkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan illerinden birikelimeespriİnce anlamlı, düşündürürken güldüren sözkelimeesrarengizGizemli, sırrı çözülemeyen.kelimeevhamKuruntu, yersiz kaygı ve kuşkular.kelimeevlatçocukkelimeevrakResmî kurumlarda işlem gören belgelerkelimeezaİncitme, üzme, eziyet.kelimeezelBaşlangıcı olmayan geçmiş, öncesizlik.kelimeezeliBaşlangıcı olmayan; çok eskiye dayanan.kelimeeşkâlDıştan görünüşkelimeeşkıyaDağda, kırda yol kesen hırsızlar, haydutlarkelimeeşlikEş olma durumukelimeeşrafBir yerin tanınmış ve sözü geçen kişileri.kelimeeşyaTürlü amaçlarla kullanılan, insan yapısı, taşınabilir cansız nesneler; pılı pırtı, yükkelime
F
faaliyetBir yerde bulunan canlılık, hareketlilik durumukelimefaciaBüyük üzüntü doğuran acıklı olay.kelimefahişOlağan ölçüyü çok aşan, aşırı.kelimefaili meçhulKimin yaptığı belli olmayan veya bilinmeyenkelimefakatAykırılık bildirmek amacıyla başına geldiği cümleyi önceki cümleye bağlayan bir sözkelimefakihFıkıh bilginikelimefakirkelimefakru zaruretşiddetli yoksullukkelimefanusBir şeyi koruyan veya örten cam kap.kelimefaraziVarsayıma dayanan, varsayımsal.kelimefarikaBir şeyi ayırt etmeye yarayan özellikkelimefarizaMutlaka yapılması gereken iş veya görevkelimefasihAçık ve düzgün (anlatış)kelimeFatihaKur'an'ın ilk suresikelimeFatiha SuresiKur’an-ı Kerim’in 1. suresi.sure adlarıFatır SuresiKur’an-ı Kerim’in 35. suresi.sure adlarıfaziletAhlaki olgunluk, erdem.kelimefecirGüneşin doğmasından önce beliren tan yeri ağarması, şafak sökmesi, gece ile gündüzün birbirinden ayrıldığı vakit.İslam tarihiFecr SuresiKur’an-ı Kerim’in 89. suresi.sure adlarıfecr-i kâzibGerçek olmayan fecirİslam tarihifecr-i sâdıkGerçek fecirİslam tarihifehvaBir sözün içerdiği anlam, anlatılmak istenen düşünce.kelimefelahKurtuluş, esenlik.kelimeFelak SuresiKur’an-ı Kerim’in 113. suresi.sure adlarıferagatHakkından kendi isteğiyle vazgeçmekelimeferasetBir durumu çabuk ve doğru kavrama, sezgi gücü.kelimefermanPadişahın yazılı buyruğu; kesin emir.kelimeferyatçığlıkkelimefesahatDili açık, düzgün ve etkili kullanma niteliği.kelimeFetih SuresiKur’an-ı Kerim’in 48. suresi.sure adlarıfetretDüzenin veya yönetimin kesintiye uğradığı ara dönem.kelimefeveranFışkırma, kaynama; birden coşma.kelimefevriDüşünmeden, anlık tepkiyle yapılan.kelimefeyizBolluk, bereket; bilgi ve manevi gelişim kazandıran etki.kelimefezlekeBir inceleme veya soruşturmanın özeti.kelimefidyeİhtiyarlık veya hastalık sebebiyle tutulamayan her oruç için, çalışıp kazanma gücü olmayan bir kimsenin bir gün doyurulması şeklinde ödenen bedel, oruç kefareti.İslam tarihifiganBağırarak ağlama, inlemekelimefihristBir eserin içeriğini veya adları bulmayı sağlayan düzenli liste.kelimefikirdüşüncekelimeFil SuresiKur’an-ı Kerim’in 105. suresi.sure adlarıfirakayrılıkkelimefirkatAyrılık, ayrılığın verdiği acı.kelimefitreRamazan ayı sonunda, şer’an zengin sayılan bütün Müslümanların bayramdan sonraya bırakmamak şartıyla fakirlere vermeleri vâcip olan sadaka, sadaka-i fıtır.İslam tarihifiyatAlım veya satımda bir şeyin para karşılığındaki değeri; bedel, eder, hediye, kemal, pahakelimefizankelimeFurkan SuresiKur’an-ı Kerim’in 25. suresi.sure adlarıFussilet SuresiKur’an-ı Kerim’in 41. suresi.sure adlarıfuzuliGereksiz, yersiz, boşuna.kelimefüturBezginlik, isteksizlik, yılgınlık.kelimefütüvvetYiğitlik, mertlik ve cömertlik anlayışı.kelimefıtratYaradılış, doğuştan gelen özellikler.kelime
G
gafletDalgınlık, olup bitenin farkında olmama.kelimegaileUğraştıran iş, sıkıntı, dert.kelimegalatYanlış kullanılan söz veya biçim.kelimegaleyanGüçlü heyecanla coşma, taşkınlık.kelimegamkaygıkelimegamzeBazı insanların çenelerinde, yanaklarında doğal olarak bulunan özellikle güldüklerinde daha iyi görülen küçük çukurkelimeganikelimeganimetSavaşta düşmandan zorla ele geçirilen mal; şikârkelimegarabetTuhaflık, alışılmadıklık.kelimegarbBatı /Batı dünyasıkelimegazapöfkekelimegazeteÇeşitli konularda haber ve bilgi vermek için genellikle günlük olarak çıkarılan yayın organı.kelimeGaşiye SuresiKur’an-ı Kerim’in 88. suresi.sure adlarıgirdapBurgaç, çevri, anafor.kelimegiriftİç içe geçmiş, karmaşık.kelimegirizgâhBir konuya geçmeden önce söylenen giriş sözleri.kelimegiryanAğlayan, gözyaşı döken.kelimegudubetYüzüne bakılmayacak kadar sevimsiz ve çirkinkelimegurebaGaripler, kimsesiz ve yoksul kimseler.kelimegüfteBestelenmek üzere yazılmış veya bestelenmiş sözler.kelimegüruhKüçümseyerek anılan topluluk.kelimegüyaSanki, sözde.kelimegüzergâhYolüstü uğranılacak, geçilecek yerkelimegüzideseçkinkelimegıyabenKendisi bulunmadığı sırada, yokluğunda.kelime
H
hacGenellikle tek tanrılı dinlerde kutsal olarak tanınan yerlerin, o dinden olanlarca yılın belli aylarında ziyaret edilmesikelimeHac SuresiKur’an-ı Kerim’in 22. suresi.sure adlarıhacetİhtiyaç, gereklilik; dilek.kelimeHadid SuresiKur’an-ı Kerim’in 57. suresi.sure adlarıhafakanİç sıkıntısı, bunaltı; çarpıntı.kelimehafiyeGizlice bilgi toplayan görevli, gizli polis.kelimehafriyatToprağı kazma; kazı (I)kelimehakkelimehak etmekbir emek karşılığı hakkı olan şeyi elde etmek, hak kazanmakkelimeHak, -kk'ı (Allah)ilah, Tanrı, Allah, Cenabıhak, Hüda.kelimehak, -kki (kazıma)Maden, ağaç, taş üzerine elle yazı veya şekil oyma, kazı.kelimehak, -kkı (pay)Adalet: "Haktan ayrılmamalı." Kazanç: "Hak sahipleri" Verilmiş emekten doğan manevi yetki: "Ana hakkı" Pay: "Komşu hakkı." Emek karşılığı ücret.kelimehakemBir yarışmayı kurallara göre yöneten veya anlaşmazlığı çözen kişi.kelimehakikatgerçekkelimehakikatengerçektenkelimehakirAşağı görülen, değersizkelimeHakka SuresiKur’an-ı Kerim’in 69. suresi.sure adlarıhakkâriTürkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan illerinden birikelimehal (tahttan indirme)(Hükümdarı, padişahı) tahtan indirme Diğer 'hal' sözcükleri ile farkını anlamak için şu maddelere bakınız: hal (pazar), hal (çözüm) hâl (durum, tutum, kuvvet)kelimehal, -li (pazar)Sebze, meyve, bakliyat vb.nin satıldığı üstü kapalı pazar yeri.kelimehal, -lli (çözüm)Karışık bir sorunun içinden çıkma, sonuca varma.kelimehalaskurtuluşkelimehalefBirinin ardından onun görevini üstlenen kişi.kelimehalelBozukluk, eksiklik; zarar.kelimehaletDurum, hâl.kelimehalimYumuşak huylu (kimse)kelimehalit ziya uşaklıgilkişi adlarıhalâskelimehalüsinasyonsanrıkelimehamakatAhmaklık, düşüncesizce davranma.kelimehamalSırtında yük taşıyarak geçinen kimse; sırtçı, taşıyıcı, yükçükelimehamasetKahramanlık ve yiğitlik; bunları coşkuyla anlatan söyleyiş.kelimehamasiKahramanlık duygularını dile getiren.kelimehanedanHükümdar veya devlet büyüğü soyundan gelen aile.kelimehanendeŞarkı söyleyen sanatçı.kelimeharabeYıkılmış veya yıkılmaya yüz tutmuş yapı.kelimeharamDin kurallarına aykırı olan, dinî bakımdan yasak olan, helal karşıtıkelimeharapYıkık, viran.kelimeharbiyeSavaşla ilgili işlerkelimeharcıâlemHerkese uygun, yaygın ve sıradan.kelimeharicidış ile ilgilikelimeharicîDışla ilgili, dıştan olankelimeharikuladeOlağanüstü, çok güzel veya üstün.kelimeharpsavaşkelimehasan Âli Yücelkelimehasbihalİçten konuşma, söyleşme, dertleşme.kelimehasletİnsanın yaradılışından gelen özellik, huy.kelimehassatenÖzellikle, bilhassa, husûsî olarak anlamlarında zarf.kelimehastaneHastalara yatarak veya ayakta tanı, tedavi ve bakım hizmetlerinin hekim, hemşire ve diğer sağlık çalışanları tarafından verildiği sağlık kuruluşu; sayrılarevi, darüşşifa, şifahanekelimehatimBitirme, tamamlama.İslam tarihihatta“Bile, dahi, üstelik, bundan başka, hem de” anlamlarında anlamı kuvvetlendirmek için kullanılan bir söz; velev kikelimehatıraBir kimseyi veya olayı anımsatan nesne; andaç, anmalık, bergüzar, yadigârkelimehatıratGeçmişte yaşananları anlatan yazılar, anılar.kelimehavadisHaber, yeni öğrenilen olay veya bilgi.kelimehavsalaAnlama ve kavrama gücü.kelimehayautanma, arkelimehayalZihinde tasarlanan, canlandırılan ve gerçekleşmesi özlenen şey; imge, hülyakelimehazanSonbahar, güz.kelimehazinHüzün veren, acıklı.kelimehazineAltın, gümüş, mücevher vb. değerli eşya yığını, büyük servet; haznekelimehaşinSert ve kırıcı davranan.kelimehaşmetGörkem, heybet, büyüklük.kelimeHaşr SuresiKur’an-ı Kerim’in 59. suresi.sure adlarıhebaBoşa gitme, yok olma.kelimehederKarşılığı alınmadan harcanma, ziyan olma.kelimehekimİnsanlardaki hastalıkları teşhis ve onları ilaçlarla veya bazı araçlarla tedavi eden kimse; doktor, tabipkelimehektarYüz ar (10.000 m²) değerinde yüzey ölçü birimi (ha)kelimehelalDinin kurallarına aykırı olmayan, dinî bakımdan yasaklanmamış olan, haram karşıtıkelimehemhalAynı durumda olan; birinin hâlini paylaşan.kelimehengâmegürültü patırtıkelimehercaiKararında durmayan, ilgisi çabuk değişen.kelimehercümerçAltüst olmuşluk, karmakarışıklık.kelimeherkesİnsanların bütünü; cümle, cemi cümle, cümle âlem, dünya âlem, yediden yetmişe, yedi mahalle, yedi düvelkelimeheyhatÜzüntü ve pişmanlık bildiren, “ne yazık” anlamındaki söz.kelimehezeyanSayıklama; tutarsız ve anlamsız sözler.kelimehezimetAğır yenilgi, bozgun.kelimeHicr SuresiKur’an-ı Kerim’in 15. suresi.sure adlarıhicranAyrılık ve ayrılığın doğurduğu derin üzüntü.kelimehidayetDoğru yolu bulma, doğru yola erişme.kelimehikmetBilgelik; bir işin gizli veya derin sebebi.kelimehilafBir şeye ters veya aykırı olma.kelimehilkatyaratılışkelimehimayeKoruma, gözetme.kelimehimmetYardım; bir işi başarmak için gösterilen gayret.kelimehissikablelvukuönsezikelimehissiyatDuygular, duygulanışlar.kelimehitabetTopluluk önünde etkili konuşma sanatı.kelimehodbinBencil, kendini beğenmiş.kelimehoparlörElektrik dalgalarını ses dalgasına çeviren ve gerektiğinde sesi yükseltmeye yarayan aletkelimeHucurat SuresiKur’an-ı Kerim’in 49. suresi.sure adlarıHud SuresiKur’an-ı Kerim’in 11. suresi.sure adlarıhukukToplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünü; tüzekelimehulasaÖzet, sözün özü.kelimehulusİçtenlik, gönül temizliği.kelimehummaAteşli hastalık.kelimehummalıAteşli; çok yoğun ve telaşlı biçimde sürdürülen.kelimehurafeGerçek bir temele dayanmayan inanış veya anlatı.kelimehusumetDüşmanlık, karşılıklı kötü niyet.kelimehuşuDerin saygı ve iç huzuruyla duyulan manevi bağlılık.kelimeHz. - hazreti...Yüce kabul edilen kimselerin isimlerinin başına saygı, övme, yüceltme amacıyla getirilen unvan.kişi adlarıHz. Muhammedkişi adlarıhâk, -ki (toprak)Toprak.kelimehâkimEgemenliğini yürüten, buyruğunu yürüten, sözünü geçirenkelimehâldurumkelimehâl, -li (durum, tutum, kuvvet)Bir şeyin içinde bulunduğu şartların veya taşıdığı niteliklerin bütünü, durum, vaziyet Tutum, tavır Şimdiki zaman, içinde yaşanılan zaman Güç, kuvvet, takat Kötü durum, sıkıntı, dert…kelimehücraUzakta, gözden ırak ve tenha olan.kelimehüdaİlah, tanrı, Allah (Farsça)kelimehükumetbakanlar kurulukelimehükûmetBakanlar Kurulu.kelimehükümranHükmeden, egemen olan.kelimeHümeze SuresiKur’an-ı Kerim’in 104. suresi.sure adlarıhünerUstalık, beceri.kelimehüsranBeklenen sonuca ulaşamamaktan doğan düş kırıklığı.kelimehüzünkelime
İ
iaşeYiyecek sağlama, besleme, geçindirme.kelimeibareBir düşünceyi anlatan söz veya söz dizisi.kelimeibnArapça 'oğul' demektir.kişi adlarıİbrahim SuresiKur’an-ı Kerim’in 14. suresi.sure adlarıibrazBir belgeyi veya şeyi gösterme, ortaya koyma.kelimeibretBir olaydan çıkarılan uyarıcı ders.kelimeicabetÇağrıya veya isteğe uyma, karşılık verme.kelimeicazetİzin, onay; eğitimde yeterlik belgesi.kelimeicmalÖzetleme, kısaca toplama.kelimeidameSürdürme, devam ettirme.kelimeiddiaİleri sürülen ve savunulan düşünce.kelimeiddianameSavcılığın soruşturma sonunda elde ettiği kanıtları ve iddialarını içinde topladığı, mahkemede okunan yazı.kelimeideolojiSiyasal veya toplumsal bir öğreti oluşturan, bir hükûmetin, bir partinin, bir grubun davranışlarına yön veren politik, hukuki, bilimsel, felsefi, dinî, moral, estetik düşünceler bütünü.kelimeidrakanlayışkelimeifratÖlçüyü aşma, aşırılık.kelimeiftarGüneş batıp oruç müddeti sona erdikten sonra yenen yemek.İslam tarihiiftiharKıvanç duyma, övünme.kelimeifşaGizli bir şeyi açığa çıkarma.kelimeihataÇevreleme, kuşatma; bütünüyle kavrama.kelimeihdasYeni bir şey ortaya koyma, oluşturma.kelimeihlasİçtenlik, gönülden bağlılık.kelimeİhlas SuresiKur’an-ı Kerim’in 112. suresi.sure adlarıihmalGereken ilgiyi göstermeme, savsaklama.kelimeihtilafGörüş ayrılığı, anlaşmazlık.kelimeihtimamÖzen, dikkatli bakım.kelimeihtirasÇok güçlü arzu, aşırı tutku.kelimeihtivaİçerme, içine alma.kelimeihtiyatOlası tehlikeleri düşünerek tedbirli davranma.kelimeihtişamGörkem, gösteriş, büyüklük.kelimeihyaCanlandırma, yeniden işler veya yaşar duruma getirme.kelimeikameBir şeyi başka bir şeyin yerine koyma, yerine kullanmakelimeikametgâhkonutkelimeikmalEksikleri tamamlama; gereken malzemeyi sağlama.kelimeikrahTiksinme; zor kullanarak yaptırma.kelimeikrarAçıkça söyleme, kabul etme.kelimeiktibasBir söz veya metni başka bir yerden aktarma, alıntı.kelimeiktidargüçlülük, kudret, hükümetkelimeiktifaElindekiyle yetinme.kelimeilambildirmekelimeilelebetsonsuza dekkelimeilgaYürürlükten kaldırma, ortadan kaldırma.kelimeilhamİçe doğan düşünce veya yaratma isteği, esin.kelimeilkokulÖğrenim çağındaki çocukları ortaokula hazırlayan eğitim öğretim kurumu; beş, ilk mektep, iptidai, iptidai mektepkelimeillüstrasyonresimlemekelimeiltibasBenzerlik yüzünden birbirine karıştırma.kelimeiltifatGönül alıcı, güzel söz veya davranış.kelimeiltimasBirini haksız biçimde kayırma.kelimeimaDolaylı olarak anlatma, üstü kapalı olarak belirtme; işaretleme, anıştırma, ihsaskelimeimaninanma, güvenme, itikatkelimeimkânYararlanılan uygun şart veya durumkelimeimlaSöyleyerek birine yazdırmakelimeimsakTutmak, el çekmek, oruca başlama zamanı.İslam tarihiimsakiyeRamazanda imsak ve namaz vakitlerini bulunulan yere göre göstermek üzere hazırlanan bir aylık liste.İslam tarihiimtinaÇekinme, kaçınma.kelimeimtiyazBaşkalarına tanınmayan özel hak, ayrıcalık.kelimeinayetİyilik, yardım, lütuf.kelimeinfialBir olay karşısında duyulan güçlü öfke ve tepki.kelimeİnfitar SuresiKur’an-ı Kerim’in 82. suresi.sure adlarıinhisarBir işin veya hakkın yalnız bir elde bulunması; sınırlı kalma.kelimeinisiyatifBir kişinin gerekli kararları başkalarının görüşüne başvurmadan kendiliğinden, anında alabilme ve sorumluluğu üstlenebilme gücükelimeinkişafGelişme, açılma, ortaya çıkma.kelimeinkılapToplum düzenini ve yapısını daha iyi duruma getirmek için yapılan köklü değişiklik, iyileştirme; devrimkelimeİnsan SuresiKur’an-ı Kerim’in 76. suresi.sure adlarıinsicamBütünün parçaları arasındaki tutarlılık ve uyum.kelimeintibakYeni duruma veya çevreye uyum sağlama.kelimeintihalBaşkasına ait düşünce veya eseri kendisininmiş gibi sunma.kelimeintizarBekleme, gözleme; beddua anlamında da kullanılır.kelimeinzivaİnsanlardan uzaklaşıp kendi başına yaşama.kelimeinşallah“Allah isterse” anlamında kullanılan bir sözkelimeİnşikak SuresiKur’an-ı Kerim’in 84. suresi.sure adlarıinşirahİç açılması, gönül ferahlığı.kelimeİnşirah SuresiKur’an-ı Kerim’in 94. suresi.sure adlarıirfanBilgiyle birlikte gelişen anlayış ve sezgi.kelimeirsikalıtımsalkelimeirsîkalıtımsalkelimeirtibatBağlantı, ilişki.kelimeirticalÖnceden hazırlanmadan söyleme, doğaçlama.kelimeİslamkelimeispatkanıtkelimeİsra SuresiKur’an-ı Kerim’in 17. suresi.sure adlarıistihbaratYeni öğrenilen bilgiler, haberlerkelimeistihkâmDüşman saldırısını durdurmak, düşmana karşı savunma yapmak amacıyla düzenlenmiş yerkelimeistihzaİnce ve örtülü alay.kelimeistikametyönkelimeistikbalgelecekkelimeistikbali kıbleNamaz kılarken yönü kâbeye çevirmekkelimeistiklalbağımsızlıkkelimeistimlakkamulaştırmakelimeistinadenDayanarak, dayanak göstererek.kelimeistisnaGenel kuralın dışında kalan durum veya kişi.kelimeitibarıyla-den sayılmak üzere, bakımından.kelimeitidalÖlçülülük, dengeli ve sakin davranma.kelimeitikâfRamazan ayının son on gününde Allah'ın hoşnutluğunu kazanmak üzere dünya işlerinden ilgiyi kesip camiye kapanarak ibadet etme.İslam tarihiitinaÖzen, dikkat.kelimeittifakbağlaşmakelimeizafiBir şeye göre değişen, göreli.kelimeizahaçıklamakelimeizmihlalYok olup bitmekelimeiştiyakGüçlü istek, özlem.kelime
K
kabilolanaklıkelimeKabil (ad)Hz.kişi adlarıkabil (olabilir)Olabilir, mümkün.kelimekabilindenkelimekabîlTürlü, gibi, benzerkelimekabîl (benzer)Türlü, gibi, benzer.kelimekadimÇok eski, geçmişi çok eskilere uzanan.kelimekadir gecesiSözlükte kadir (kadr) kelimesi “hüküm, şeref, güç, yücelik, kıymet, değer” gibi anlamlara gelir.İslam tarihiKadir SuresiKur’an-ı Kerim’in 97. suresi.sure adlarıkadir-i mutlakKudreti tam ve eksiksiz olan, her şeye gücü yetenkelimeKafirun SuresiKur’an-ı Kerim’in 109. suresi.sure adlarıkahirekelimekahvehaneKahve, çay, ıhlamur, nargile vb. içilen, tavla, domino, bilardo, kâğıt vb. oynanan yer; kahve, kıraathane, tahmishanekelimeKalem SuresiKur’an-ı Kerim’in 68. suresi.sure adlarıKamer SuresiKur’an-ı Kerim’in 54. suresi.sure adlarıkanaatGörüş, düşünce; elindekiyle yetinme.kelimekapüşonbaşlıkkelimekarakterBireyin kendine özgü yapısı, onu başkalarından ayıran temel belirti ve bireyin davranış biçimlerini belirleyen, üstün ana özellik.kelimekariOkur, okuyucu.kelimeKaria SuresiKur’an-ı Kerim’in 101. suresi.sure adlarıKasas SuresiKur’an-ı Kerim’in 28. suresi.sure adlarıkasavetİç sıkıntısı, keder.kelimekatilİnsan öldüren kimsekelimekatil zanlısıkelimekayıpKaybolma, yitme durumu; yitimkelimekaza orucuhastalık nedeniyle yahut bozulduğu için zamanında tutulamayan orucun başka bir zaman tutulmasıİslam tarihiKehf SuresiKur’an-ı Kerim’in 18. suresi.sure adlarıkelimekelimekerametOlağanüstü sayılan yetenek veya durum; mecazen bir şeyin sırrı.kelimekeremsoylulukkelimekerli ferlikelli fellikelimekesafetYoğunluk, sıklık.kelimekesifkoyu, yoğun, kalınkelimeKevser SuresiKur’an-ı Kerim’in 108. suresi.sure adlarıkibritBir ucu sürtünme sonucu yanabilecek birleşimde olan küçük tahta veya karton parçası; çakmaksızkelimekifayetYeterlik, yetme durumu.kelimekirpiKirpigillerden, uzunluğu 25-30 santimetre olan, sırtı dikenlerle kaplı memeli hayvan (Erinaceus europaeus)kelimekirpikGöz kapağının kenarındaki kıllar veya bu kıllardan her biri; müjgânkelimekitapCiltli veya ciltsiz olarak bir araya getirilmiş, basılı veya yazılı kâğıt yaprakların bütünü; betikkelimekokoreçŞişe sarılarak kor ateşte kızartılan, kuzu bağırsağından yiyecekkelimekoleksiyonÖğrenme, yarar sağlama veya zevk amacıyla bir araya getirilmiş ve özelliklerine göre sınıflara ayrılmış nesnelerin bütünü; derlemkelimekolesterolKanda ve büyük ölçüde ödde bulunan, besinlerle alınan sterol; kolesterinkelimekolonyaİçinde limon, lavanta, tütün vb. bitkilerin yağı bulunan, hafif kokulu alkollü bir maddekelimekomiserGüvenlik teşkîlâtında bulunduğu yerdeki emniyet ve âsâyişe âit işleri yöneten ve polislerin âmiri durumunda olan, polis enstitüsü veya lise mezunu görevlikelimekomutanAskeri bir birliğin başı.kelimekoreografiDans adımlarının kâğıda geçirilmesikelimekulpKazan, tencere, fincan, dolap, altın vb.nin tutulacak yerikelimekuraİki veya daha çok aday arasında bir sıralama, bir ayırma yapılacağı zaman her birinde bir tek ad yazılı kâğıtları bir araya getirip karıştırdıktan sonra birini çekerek veya özel bir bilgisayar yazılımıyla adları belirleme; ad çekmekelimekuranı kerimKerîm Kur'ân, Allah'ın Son Peygamber Hz.İslam tarihikurbanAllah’a yakınlaşmaya vesile olan şey anlamlarına gelen kurban, Müslümanların ibâdet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı, kurban bayramı günlerinde usulüne uygun olarak kesmeyi ve bu amaçla…kelimeKureyş SuresiKur’an-ı Kerim’in 106. suresi.sure adlarıKâbil (şehir)Afganistan'ın başkenti ve en büyük şehri.yer adlarıkâbuskarabasankelimeKâf SuresiKur’an-ı Kerim’in 50. suresi.sure adlarıkâfiYeterli, yeten.kelimekâgirTaş veya tuğladan yapılan (yapı); kârgirkelimekâinatEvren, var olanların bütünü.kelimekâmilolgunkelimekâseCam, çini, toprak vb.nden yapılmış derince çanakkelimekâtipsekreterkelimekülfetZahmet, yük; karşılanması güç masraf.kelimekülliBütüne ilişkin, bütünsel.kelimeküpSu, pekmez, yağ vb. sıvıları veya un, buğday gibi tahılları saklamaya yarayan, geniş karınlı, dibi dar toprak kapkelimeküsurArtan bölüm, geriye kalan bölümkelimekıraatOkuma; özellikle Kur’an’ı usulüne uygun okuma.kelimekısaBoyu, uzunluğu az olan; kesik, uzun karşıtıkelimekıstasDeğerlendirmede kullanılan ölçü, ölçüt.kelimeKıyame SuresiKur’an-ı Kerim’in 75. suresi.sure adları
L
laboratuvarAyrıştırma, birleştirme yoluyla bir sonuca ulaşmak veya teşhis koymak için çeşitli araçlar kullanılarak tıp, eczacılık, fizik, kimya gibi bilim dallarıyla ilgili araştırmaların, deneylerin yapıldığı özel donanımlı yerkelimelafsözkelimelahzaÇok kısa zaman, an.kelimelakapBir kimseye, bir aileye kendi adından ayrı olarak sonradan takılan, o kimsenin veya o ailenin bir özelliğinden kaynaklanan adkelimelakinamakelimelatifYumuşak, hoş, ince bir güzelliği olankelimelatifeşakakelimelayıkNitelikleri, özü, hareketleri, davranışlarıyla bir şeyi elde etmeye hak kazanmış olan; müstahakkelimelazımgerekkelimeletafetİncelik, hoşluk ve güzellik.kelimelevhaBir yere asılmak için yazılmış yazıkelimeLeyl SuresiKur’an-ı Kerim’in 92. suresi.sure adlarılisandil (I)kelimelisanıhâlHâl diliyle, davranışla düşünce ve istenileni anlatmakelimeliseÖğrencileri ortaokuldan sonra hayata ve yükseköğretime hazırlayan eğitim öğretim kurumukelimeliyakatBir kimsenin, kendisine iş verilmeye uygunluk, yaraşırlık durumu; değimkelimeLokman SuresiKur’an-ı Kerim’in 31. suresi.sure adlarılütufÖnem verilen, sayılan birinden gelen iyilik; armağan, kayra, ihsan, inayet, atıfetkelime
M
maden tetkik aramakelimemagmaYerin içinde, sıvı veya hamur kıvamında uçucu gazlarla doymuş olarak bulunan eriyikkelimemahbeshapishanekelimemahcuputangaçkelimemahkûmhükümlükelimemahlaskelimemahlukyaratıkkelimemahsurKuşatılmış, sarılmış, çevrilmişkelimemahyaİki minâre arasına gerilen ipler üzerine elektrik ampulleriyle yazılan yazı veya çizilen şekilİslam tarihimahzunüzgünkelimemahzursakıncakelimeMaide SuresiKur’an-ı Kerim’in 5. suresi.sure adlarımaiyetÜst görevlinin yanında bulunan kimseler, alt kademedekiler; tevabikelimemaişetgeçimkelimemakamDevlet kademesinde yüksek ve önemli memuriyet; kat (I), huzur, mansıp, mevki, postkelimemakulAklın benimseyebileceği, aklın kabul edebileceği, akla uygun nitelikte olankelimemal etmekbir değer karşılığında sahip olmakkelimemalayaniBoş ve yararsız, saçmakelimemalumbilinenkelimemalumun ilamıBilinen ve açık olan bir şeyi söylemeye, açıklamaya kalkmakelimemanaanlamkelimemanipülasyonYönlendirme, ekleme ve çıkarma yoluyla bilgileri değiştirme.kelimemasumiyetmasumlukkelimemasuniyetKorunmuş olma durumukelimeMaun SuresiKur’an-ı Kerim’in 107. suresi.sure adlarımazharBir iyiliğe erişmiş, erişen (kimse)kelimemazhar olmakBir iyiliğe erişmiş, erişen kimse.kelimemaşerî vicdanToplum vicdanı, toplumun genelinde var olan ortak adalet ve hakkaniyet duygusunu ifade eder.kelimeMearic SuresiKur’an-ı Kerim’in 70. suresi.sure adlarımeblağtutarkelimemeclisBir konuyu konuşmak veya görüşmek için yapılan toplantıkelimemefhumkavramkelimemelunlanetlikelimemenajeryöneticikelimemenemenYumurta, soğan, yeşil biber ve domatesle yapılan bir yemekkelimemenfaatçıkarkelimemerhaleevrekelimemerhametBir kimsenin veya bir başka canlının karşılaştığı kötü durumdan dolayı duyulan üzüntü, acımakelimeMeryem SuresiKur’an-ı Kerim’in 19. suresi.sure adlarımescidi aksakelimemescitGenellikle minaresiz, küçük camikelimeMesed SuresiKur’an-ı Kerim’in 111. suresi.sure adlarımesuliyetsorumlulukkelimemesutmutlukelimemetaMal, ticaret malıkelimemevcudiyetvar olma, varlıkkelimemevtaÖlü, ölmüş kimsekelimemezbahakesimevikelimemeşaleUcunda alev çıkarabilen yanıcı bir madde bulunan, aydınlatmaya yarayan değnek; çırakma, çırakman, yanarcakelimemiladiMilada dayanan, milatla ilgili.kelimemilat, -dıBir olayın başlangıcı.kelimeminareCamilerde müezzinin ezan okuduğu, sela verdiği, şerefesi olan, çoğunlukla taştan, yüksek ve ince yapıkelimemisalörnekkelimemizahgülmecekelimemizanterazikelimemizansendüzentilemekelimemizaçhuykelimemuhabbetsevgikelimemuhaberehaberleşmekelimeMuhammed SuresiKur’an-ı Kerim’in 47. suresi.sure adlarımuharebeSavaşta yapılan çarpışmalardan her birikelimemuhatapKendisine söz söylenilen kimse, kendisiyle konuşulan kimsekelimemuhtaçBir şeye gereksinim duyankelimemukabele1-Ramazanda her gün camide bir veya birkaç okuyucunun Kur’an okuması ve dinleyenlerin Kur’an’dan okuyuşu takip etmesi.İslam tarihimukimBir yere yerleşen, bir yerde oturan, kalıcı olan, ikāmet eden.İslam tarihimuktedirBir şeyi yapmaya, başarmaya gücü yetenkelimemushafKur'ankelimeMutaffifin SuresiKur’an-ı Kerim’in 83. suresi.sure adlarımutlakiyetsaltçılıkkelimemutlulukkelimemuvaffakiyetbaşarıkelimemuvazenedengekelimemuğlakanlaşılmazkelimeMücadele (Mücadile) SuresiKur’an-ı Kerim’in 58. suresi.sure adlarımüdafaasavunmakelimemüddeiumumisavcıkelimeMüddessir SuresiKur’an-ı Kerim’in 74. suresi.sure adlarıMülk SuresiKur’an-ı Kerim’in 67. suresi.sure adlarımümessiltemsilci, sınıf temsilcisikelimemüminİnanan, inançlı, imanlı.kelimeMümin SuresiKur’an-ı Kerim’in 40. suresi.sure adlarıMüminun SuresiKur’an-ı Kerim’in 23. suresi.sure adlarıMümtehine SuresiKur’an-ı Kerim’in 60. suresi.sure adlarıMünafikun SuresiKur’an-ı Kerim’in 63. suresi.sure adlarımünhasırkelimemüraiikiyüzlükelimemüritBir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufun yollarını öğrenen, onun doğrultusunda ilerleyen kimsekelimeMürselat SuresiKur’an-ı Kerim’in 77. suresi.sure adlarımürüvvetBir ailede çocukların doğumu, sünneti, evliliği, iyi bir göreve geçmeleri vb. olaylardan duyulan mutluluk, sevinçkelimemüstahaklayıkkelimemüstevliistilâ eden, ele geçiren, yayılankelimemüteahhityüklenicikelimemüteakip-den sonrakelimemütevazıalçak gönüllükelimemüteşekkirTeşekkür etme durumunda olan, teşekkür borçlu olankelimemüttefikbağlaşıkkelimeMüzzemmil SuresiKur’an-ı Kerim’in 73. suresi.sure adlarımüşfiksevecenkelime
N
naaşnaaş, cenazekelimeNahl SuresiKur’an-ı Kerim’in 16. suresi.sure adlarınakibüleşrafPeygamber soyundan olanların işlerine bakmak üzere kendi aralarından seçtikleri görevlikelimenamahremmahrem olmayan, nikah düşmeyen kişi, yabancıkelimenamüsaituygun olmayankelimenamıdiğerDiğer bir deyişlekelimeNas SuresiKur’an-ı Kerim’in 114. suresi.sure adlarınasipBirinin payına düşen şeykelimeNasr SuresiKur’an-ı Kerim’in 110. suresi.sure adlarınazaran“Göre, oranla, kıyasla” anlamlarında kullanılan bir sözkelimeNaziat SuresiKur’an-ı Kerim’in 79. suresi.sure adlarınaçizaneHaddi olmayarakkelimeNebe SuresiKur’an-ı Kerim’in 78. suresi.sure adlarıNecm SuresiKur’an-ı Kerim’in 53. suresi.sure adlarınefsi müdafakelimenehirırmakkelimenekahetHastalıktan yeni kurtulmuş zayıf ve hâlsiz olan kimsenin durumukelimeNeml SuresiKur’an-ı Kerim’in 27. suresi.sure adlarınetameliGizli bir tehlikesi olduğu sanılan, tekin olmayankelimenevi şahsına münhasırKendine özgü davranış ve karakteri olan (kimse)kelimenidaÇağırma, bağırma, seslenmekelimenisakadınkelimeNisa SuresiKur’an-ı Kerim’in 4. suresi.sure adlarınispi temsilÇoğunluk partisi dışındaki partilerin de kuvvetleri oranında üye seçmelerini sağlayan seçim biçimikelimeNuh SuresiKur’an-ı Kerim’in 71. suresi.sure adlarıNur SuresiKur’an-ı Kerim’in 24. suresi.sure adlarınüshaBirbirinin tıpkısı olan yazılı şeylerin her birikelime
O
OHALTabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet…kısaltmalarolağanüstü halTabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet…kelimeorijinalÖzgün, yalnız kendine has nitelik taşıyan.kelimeoruçArapçada oruç ibadeti 'ṣavm' (ﺻﻮﻡ) ve 'ṣiyām' (ﺻﻴﺎﻡ) kelimeleriyle ifade edilir.İslam tarihioruç kefaretiDinin belirli yasaklarının ihlâli durumunda yapılması istenen malî veya bedenî ibadetin oruç için olanı.İslam tarihiotoparkTaşıtların trafik bakımından uygun olan ve belli bir süre bırakıldıkları açık veya kapalı yer; park yeri, parkkelime
P
palyaçoKendisini seyredenleri güldüren ve eğlendiren, acayip kılıklı, yüzü aşırı ve komik biçimde boyalı oyuncukelimepantolonBelden başlayan ve genellikle paçaları ayak bileklerine kadar inen giyecekkelimeparlamentoMeclis, yasama organı.kelimepastanePasta vb. yapılan, yenilen ve satılan yer; pastacıkelimepatatesPatlıcangillerden, yaprakları ve sürgünleri acı bir bitki (Solanum tuberosum)kelimepostanePosta ile gönderilen maddelerin kabul edildiği, postaya verilmiş maddelerin ayrım ve dağıtımının yapıldığı binakelimepoğaçaİçine peynir, kıyma vb. konarak hazırlanan bir tür tuzlu çörekkelimepsikolojiRuh bilimi.İnsanın normal düşünce ve davranışlarını inceleyen bilim dalı, ruh bilimi, rûhiyat.kelime
R
ra - (r.a.) - (ra)Allah ondan/onlardan razı olsun anlamında dua ifadesinin kısaltması.kişi adlarıRad SuresiKur’an-ı Kerim’in 13. suresi.sure adlarıradıyallahü anhBKZ: ra - (r.a.) - (ra)kelimerahmanHerkese, her canlıya merhamet eden (Tanrı)kelimeRahman SuresiKur’an-ı Kerim’in 55. suresi.sure adlarırakamSayıları göstermek için kullanılan işaretlerden her birikelimeramazanKur’an-ı Kerîm’in nazil olmaya başlamasıyla şereflenmiş, oruç ibadetinin yerine getirildiği dokuzuncu kamerî ay.İslam tarihiramazan bayramıBizim ‘Ramazan Bayramı’ dediğimiz bayramın asıl adı idü'l-fıtr (ﻋﻴﺪ ﻓﻄﺮ) (Fıtır Bayramı)dır.İslam tarihiramazan tembihnamesiOsmanlı’da Şaban ayının ortalarında devlet tarafından yayınlanan Ramazan ayında alınan tedbirleri anlatan belge.İslam tarihirasuli ekremÇok kerim olan elçi anlamında Hz.kelimerehineBir anlaşma, sözleşme veya isteğin yerine getirilmesini sağlamak için güvence olarak ele geçirilen kimse; tutakkelimerengârenkÇeşitli renkleri olan, renk renkkelimeresmigeçitgeçit törenikelimeResulullah - RasulullahAllah'ın resulü, elçisi anlamında bir tamlama.kelimeresül - resul - rasülPeygamber, elçi.kelimereyyân kapısıOruç tutanların girişine ayrıldığına inanılan cennet kapılarından biriİslam tarihireşiterginkelimerh - (r.h) - (rh.a)Allah ona rahmet etsin demektirkişi adlarıruhi mücerretsaf ruhkelimeRum SuresiKur’an-ı Kerim’in 30. suresi.sure adlarırutubetnemkelimeruyet-i hilâlİslâm dünyasında bayramlar ve (kutsal) ayları tespit etmek amacı ile Ay'ın astronomik olarak gözlemlenmesi.İslam tarihirüyadüşkelime
S
sabahGüneşin doğduğu andan öğleye kadar geçen zaman dilimikelimesabahattin AlikelimesabretmekSabır göstermek, sabırlı davranmak; sabreylemekkelimeSad SuresiKur’an-ı Kerim’in 38. suresi.sure adlarısadaka-i fıtırfıtır sadakası.İslam tarihisadakatİçten bağlılıkkelimeSaf SuresiKur’an-ı Kerim’in 61. suresi.sure adlarısafahatEvrelerkelimeSaffat SuresiKur’an-ı Kerim’in 37. suresi.sure adlarısafhaevrekelimesahifesayfakelimesahilKaranın deniz, göl, ırmak boyunca uzanan bölümü; kıyı, yaka, yalıkelimesahipHerhangi bir şey üstünde mülkiyeti olan, onu yasaya uygun bir biçimde dilediği gibi kullanabilen kimse; iye, malikkelimesahurRamazan ayında oruca başlama zamanı olan imsakten, yani tan yerinin ağarmasından önce yenen yemek.İslam tarihisait faik abasıyanıkkişi adlarısakalYetişkin erkeklerde yanak ve alt çenede çıkan kılların tümükelimesakatatKesilmiş hayvanın yürek, karaciğer, böbrek, işkembe, beyin, vb. iç organlarıyla baş ve ayaklarıkelimesaltanatBir ülkede hükümdarın, padişahın, sultanın egemen olması; sultanlıkkelimesamimiiçtenkelimesarihbelirginkelimesasanikelimesatılıkSatışa çıkarılmış olankelimesav - (sav) - sâllallahü aleyhi vesellemHz.İslam tarihiSebe SuresiKur’an-ı Kerim’in 34. suresi.sure adlarısebepBir şeyin olmasına veya belli bir hâlde bulunmasına yol açan şey; neden, saik, saika, vesilekelimeSecde SuresiKur’an-ı Kerim’in 32. suresi.sure adlarıseferîDinen yolcu kabul edilen, bu sebeple kendisine dört rekâtlı farz namazları iki rekât kılmak, sonradan kaza etmek şartı ile oruç tutmamak vb.İslam tarihiselamünaleyküm"Allah'ın selamı sizin üzerinize olsun" anlamında kullanılan bir selamlama sözükelimeselektörTahılı yabancı maddelerden ayırmak için kullanılan aygıtkelimeselâtinsulṭān’ın çoğul şekli.İslam tarihiserbestHiçbir şarta bağlı olmayan, istediği gibi davranabilen; azadekelimeseremonitörenkelimeserhadsınırkelimeseri (dizi)Birbiri ardından gelen veya birbirinin devamı olan şeylerin bütünü, dizi.kelimeseri katilAynı tarzda ve çok sayıda cinayet işleyen kimsekelimeseyahatyolculukkelimesezaryenKarın ve döl yatağının kesilerek bebeğin alınmasına dayanan doğum yöntemikelimeseçim sathı mailisatıh:zemin, mail: eğik, eğilmiş sath-ı mail: eğik düzlem Seçimlerin yaklaşmasıyla birlikte siyasi havanın hareketlendiğini, artık geri sayımın başladığını ve olayların hızla bir mecraya doğru akmaya başladığını anlatmak için kullanılır.kelimesoğanZambakgillerden, yumrusu ve yeşil yaprakları salata ve yemeklere tat vermek için kullanılan, acımsı, keskin kokulu bir bitki (Allium cepa)kelimesukutuhayalhayal kırıklığıkelimesuniyapaykelimesükûnetdinginlikkelimesürprizBeklenmeyen ve insanı şaşırtarak sevindiren veya üzen olay, beklenmedik durum; şaşırtıkelime
T
tabiidoğalkelimeTaha (Ta Ha) SuresiKur’an-ı Kerim’in 20. suresi.sure adlarıtahrikduyguları uyandırma, artırmakelimeTahrim SuresiKur’an-ı Kerim’in 66. suresi.sure adlarıtakatVücuttaki iş yapabilme, başarabilme gücü; derman, hâl, mecalkelimeTalak SuresiKur’an-ı Kerim’in 65. suresi.sure adlarıTalhakişi adlarıtarikatAynı dinin içinde birtakım yorum ve uygulama farklılıklarına dayanan, bazı ilkelerde birbirinden ayrılan Tanrı'ya ulaşma ve onu tanıma yollarından her birikelimeTarık SuresiKur’an-ı Kerim’in 86. suresi.sure adlarıtasdikdoğrulamakelimetatCanlıların besinlerdeki uçucu olmayan bileşikleri damak, boğaz ve dil yüzeyindeki mukoza noktaları aracılığıyla algıladığı duyumkelimetaunvebakelimetazyikBir şeyi sıkıştırma, darlaştırmakelimetebrikkutlamakelimetecrübedeneyimkelimetedavüldolanımkelimetefrikaGazete veya dergilerde çıkan, birbirini tamamlayan yazılardan oluşan dizikelimeTegabün SuresiKur’an-ı Kerim’in 64. suresi.sure adlarıtehaşşütbirikme yığılma toplanmakelimetehlikeBüyük zarar veya yok olmaya yol açabilecek durum; muhatarakelimeTekasür SuresiKur’an-ı Kerim’in 102. suresi.sure adlarıtekirdağTürkiye'nin Marmara Bölgesi'nde yer alan illerinden birikelimeTekvir SuresiKur’an-ı Kerim’in 81. suresi.sure adlarıtelif hakkıBir fikir veya sanat eserini yaratan kişinin, bu eserden doğan haklarının hepsi; telif, yazar hakkı, röyaltikelimetelinlanetlemekelimetemcit: eskiden sahura verilen isim.İslam tarihiteravihRamazanda yatsı namazından sonra (genellikle) yirmi rekât olarak kılınan namaz.İslam tarihitereyağıSütten çıkarılan yemeklik yağ; sadeyağkelimetestosteronErkek cinsiyet hormonukelimeTevbe SuresiKur’an-ı Kerim’in 9. suresi.sure adlarıtevfikAllah'ın yardımına kavuşmakelimetevhitbirleme, birleştirmekelimetezahürortaya çıkma, belirmekelimetezgâhGenellikle dükkânlarda satıcıların önündeki uzun masakelimeteşrifBir yeri onurlandırma, şereflendirmekelimeteşvikisteklendirmekelimeTin SuresiKur’an-ı Kerim’in 95. suresi.sure adlarıtravmasarsıntıkelimeTur SuresiKur’an-ı Kerim’in 52. suresi.sure adlarıturpTurpgillerden, yaprakları tüylü, çiçekleri beyaz, sarı, mor renkli bir bitki (Raphanus raphanistrum)kelimetüpLaboratuvarlarda türlü işlerde kullanılan, bir ucu kapalı cam borukelimetürkiye cumhuriyet merkez bankasıkelimetıpHastalıkları iyileştirmek, hafifletmek veya önlemek amacıyla başvurulan teknik ve bilimsel çalışmaların tümü; tababetkelime
U
V
vaazCami, mescit vb. yerlerde vaizlerin yaptığı, genellikle öğüt niteliği taşıyan dinî konuşma; mevizekelimevahimkorkunçkelimevakaolaykelimevakurağırbaşlıkelimeVakıa SuresiKur’an-ı Kerim’in 56. suresi.sure adlarıvar olmaksağ olmak, yaşamakkelimevaresteKurtulmuşkelimevaristekelimevasiBir yetimin veya akılca zayıf, hasta birinin malını yöneten kimsekelimevazetmekkoymakkelimevekelimeve benzeriSayılan birkaç şeyin benzerlerinin de bulunduğunu belirtmek için kullanılan bir söz; vesairekelimevectCoşku.kelimevejetaryenetyemezkelimeveterinerHayvan hastalıklarını tedavi eden uzman; veteriner hekim, baytarkelimeviranharapkelime
Y
ya Resulallah - ya RasulallahPeygamberimize, "Ey Allah'ın Resulü, elçisi" anlamında hitap ifadesi.kelimeyakinSağlam, kesin bilgikelimeyalnızYanında başkaları bulunmayankelimeyanlışHata.kelimeyararFayda.kelimeyarınBugünden sonra gelecek ilk gün; ferdakelimeYasin SuresiKur’an-ı Kerim’in 36. suresi.sure adlarıyayımYayma işi.kelimeyayımlamakKitap, gazete, dergi vb.kelimeyayınBasılıp satışa çıkarılan kitap, gazete vb., neşriyat.kelimeyayınlamakBKZ: yayımlamak • YAYIN bir nesneyi ifade eder.kelimeyağmurAtmosferdeki su buharının yoğunlaşmasıyla oluşan ve yeryüzüne düşen yağışın sıvı durumda olanı; yağar, yağış, baran, bereket, kay (I), rahmetkelimeyeganebiricik, tekkelimeyegânetek (I)kelimeyenilenebilir enerjiGüneş, rüzgâr vb. kaynaklardan elde edilen enerjikelimeyunus emrekelimeYunus SuresiKur’an-ı Kerim’in 10. suresi.sure adlarıYusuf SuresiKur’an-ı Kerim’in 12. suresi.sure adlarıYûsuf Has HâcibTürk edebiyatının en eski eserlerinden Kutadgu Bilig’in müellifi.kişi adlarıyükseköğretimOrtaöğretim sonrasında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyde planlanıp uygulanan öğretimkelimeyılankaviDolambaçlı, dolanarak gidenkelime
Z
zahireGerektiğinde kullanılmak için saklanan tahıl; aşlıkkelimezannetmeksanmakkelimezarafetzariflikkelimezararzaruret, mazarrat, muzırkelimeZariyat SuresiKur’an-ı Kerim’in 51. suresi.sure adlarızekâanlak, dirayet, ferasetkelimezekâtArındırıcı mali ibadetİslam tarihizihinCanlının duygu ve davranışlar dışındaki ruhsal süreç ve etkinliklerinin bütünükelimezikretmekAdını söylemek, sözünü söylemekkelimeZilzal SuresiKur’an-ı Kerim’in 99. suresi.sure adlarızimem defteriẕimmet’in çoğul şekli.İslam tarihizinaAralarında evlilik bağı olmayan kişiler arasındaki cinsel ilişkikelimeZuhruf SuresiKur’an-ı Kerim’in 43. suresi.sure adlarızulmetmekkelimezulümGüçlü bir kimsenin yasaya veya vicdana aykırı olarak başkalarına yaptığı her türlü kötülük, haksızlık; kıygı, kıyınkelimezülfikarHz. Muhammed'in Hz. Ali'ye armağan ettiği, ucu ikiye ayrılmış kılıçkelimeZümer SuresiKur’an-ı Kerim’in 39. suresi.sure adları
Â
Ç
Ü
Ğ
I
Ş
şabanHicrî yılın sekizinci ayı.İslam tarihişahaneHükümdarla ilgili, hükümdara özgü olankelimeşahıskişikelimeşakulçekülkelimeşarjyüklemekelimeşefkatsevecenlikkelimeşehitKutsal bir ülkü veya inanç uğrunda ölen kimsekelimeşehr-i ramazanRamazan ayıİslam tarihişek günüEskiden Kamerî aylardan Şaban ayının 29'undan sonraki gün.İslam tarihiŞems SuresiKur’an-ı Kerim’in 91. suresi.sure adlarışeraitkoşullar, şartlarkelimeşevvalHicrî yılın onuncu ayı.İslam tarihişikâyetHoşnutsuzluk belirten söz veya yazıkelimeşirazeCiltçilikte, kitap yapraklarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şeritkelimeşoförsürücü (I)kelimeŞuara SuresiKur’an-ı Kerim’in 26. suresi.sure adlarıŞura SuresiKur’an-ı Kerim’in 42. suresi.sure adlarışühedaşehitler.kelimeşüyuu vukuundan beter"bir şeyin dedikodusunun yapılması, onun gerçekleşmesinden daha kötüdür" anlamında kullanılan bir sözkelime